Rešenje o penziji (privremeno i konačno)

Piše: Dragiša Davkovski

Značajnu novinu predstavlja izmena Zakona o PIO koja se odnosi na slučajeve donošenja privremenog rešenja o akontativnom iznosu penzije i rokovima za donošenje konačnog rešenja i u vezi sa tim isplata razlike ako je korisniku isplaćen manji akontativni iznos penzije od konačnog iznosa, odnosno obaveza povraćaja više isplaćenog iznosa.
U cilju smanjenja broja privremenih rešenja fonda uvodi se promena u načinu obračuna poslednje godine staža osiguranja. Naime, u dosadašnjoj praksi, poslednje dve ili zadnju godinu staža osiguranja je bilo moguće obračunati tek po isteku godine, kada Republički zavod za statistiku objavi prosečnu godišnju zaradu u Republici, tako da je fond usled te činjenice morao da donosi privremena rešenja.

Novododati član 98a glasi:
Ст. 1. / „Ako su ispunjeni uslovi za ostvarivanje prava na penziju, ali se, na osnovu činjenica i podataka utvrđenih u matičnoj evidenciji, ne može odlučiti o konačnom iznosu penzije, donosi se privremeno rešenje o akontativnom iznosu penzije, u kome mora biti izričito naglašeno iz kojih razloga nije moguće odrediti konačan iznos penzije.
Ст. 2./ Akontativan iznos penzije određuje se prema podacima kojima raspolaže fond i usklađuje se na način predviđen za usklađivanje penzija.
Ст. 3. / Nakon utvrđivanja nedostajućih činjenica i podataka, privremeno rešenje iz stava 1. ovog člana se, po službenoj dužnosti, zamenjuje rešenjem kojim se određuje konačan iznos penzije, od dana utvrđivanja prava na penziju.
Ст. 4. / U slučaju da u roku od tri godine od dana pravnosnažnosti privremenog rešenja iz stava 1. ovog člana nisu utvrđene nedostajuće činjenice i podaci, akontativni iznos penzije postaje konačan, o čemu se donosi rešenje po službenoj dužnosti.
Ст. 5./ Ako se utvrdi da je korisniku isplaćen manji akontativni iznos penzije od konačnog iznosa, fond će isplatu iznosa razlike izvršiti korisniku u celosti odjednom.
Ст. 6. / Ako se utvrdi da je korisniku isplaćen veći akontativni iznos penzije od konačnog iznosa, Fond donosi rešenje o obavezi povraćaja više isplaćenog iznosa. O načinu povraćaja, fond i korisnik penzije sporazumevaju se.
Ст. 7 / Ukoliko se fond i korisnik ne sporazumeju o načinu povraćaja iznosa razlike iz stava 6. ovog člana, fond će vršiti obustavu do 1/3 mesečnog iznosa penzije, sve dok se na taj način iznos razlike ne izmiri.”

„Rešenja koja donosi fond pio imaju karakter privremenih rešenja usled nepostojanja statistike o iznosu prosečne godišnje zarade u godini u kojoj se ostvaruje pravo, a koja izlazi tek u martu/aprilu naredne godine, kao I podataka o ostvarenom stažu i zaradama.
Donose se u sutuaciji kada su uslovi za sticanje penzije ispunjeni ali nisu poznati i kompletirani svi podaci koji su potrebni za donošenje konačnog rešenja, na koje se nekada čeka i čitavu deceniju jer rok za njegovo donošenje, prema važećim propisima ne postoji, već to zavisi od slučaja do slučaja.
To stvara brojne probleme u praksi, jer između privremenog I konačnog rešenja skoro uvek postoji razlika, nekada u korist korisnika (što je vrlo retko), a nekada, zapravo u većini slučajeva, kao preplata koju je korisnik dužan vratiti po dogovoru sa fondom o dinamici povraćaja, u ugovorenim rokovima zavisno od iznosa preplate, iako za navedeno nema njegove krivice već isključivo krivice na strani nadležnih organa fonda usled neažurnosti i neblagovremenog postupanja prilikom donošenja upravnih akata, a što im je dužnost činiti.
Međutim, u svemu tome sporna je još jedna činjenica, ništa manje značajna, a to je da fond o utvrđenom preplaćenom iznosu penzije ne donosi rešenje u kome bi naveo tačnu visinu preplaćenog iznosa, način povraćaja kao i pouku o pravnom leku, čime krši zakon i čini propust na štetu korisnika jer ih onemogućava da koriste raspoloživ pravni lek u cilju zaštite svojih egzistencijalnih prava.
Fond spornu situaciju rešava po automatizmu, pozivajući korisnike da se izjasne da li pristaju da vrate preplaćeni iznos (tj. razliku iznosa utvrđenog konačnim rešenjem i uplaćivanih iznosa po privremenom rešenju) ili ne.
Fond PIO je u obavezi, da po službenoj dužnosti, kompletira potrebne podatke i donese konačno rešenje kada se otklone razlozi privremenosti rešenja, a ne da zahteva od korisnika da sami podnose zahtev za donošenje konačnog rešenja nadležnoj filijali, kako bi ubrzali postupak.
Time Fond postupa suprotno Zakonu o opštem upravnom postupku i otežava ostvarivanje prava na penziju u konačnom iznosu.
Upravo zbog navedene problematike sve veći broj penzionera pomoć i pravnu zaštitu traži pokretanjem upravnih sporova na sudu.“

Propisivanje roka za donošenje konačnog rešenja jeste pomak u odnosu na prethodno zakonsko rešenje ali opet ne dovoljno dobar s obzirom da lično smatramo da je i rok od tri godine za donošenje konačnog rešenja previše dug period za postupanje (no svakako bolji od dosadašnje prakse fonda) i da bi fond morao da postupa u kraćim rokovima jer njegovo prolongiranje ima direktnog uticaja na visinu obaveze korisnika u pogledu povraćaja iznosa razlike (sa kamatom) u slučajevima kada je korisniku isplaćen veći akontativni iznos penzije.
Novim rešenjem se određuje novi iznos penzije koji se isplaćuje najduže za tri godine unazad, od dana donošenja tog rešenja, i fond ga donosi primenom odredaba člana 98a st. 5–7. ovog zakona.
Međutim, ukoliko fond ne bude poštovao propisan rok od tri godine i rešenja donosio nakon 10 godina, a korisniku je isplaćen manji akontativni iznos penzije, u tom slučaju se korisniku neće isplatiti novi iznos penzije za sve te godine (npr. 10 god.) već samo za tri godine unazad, čime će se naneti velika šteta korisnicima na čiji će se račun fond neosnovano bogatiti.
U tom slučaju će korisnici morati da pokreću sporove i dodatno se izlažu bespotrebnim troškovima.

A da ne bi došli u takvu situaciju PREDLAŽEM svim kolegama koji imaju privremena rešenja da ODMAH podnesu ZAHTEVE za donošenje KONAČNOG rešenja i pre svega time SPREČE bilo kakvu pravnu igru RF PIO, a sve na štetu penzionera.

Attachments:
FileDescriptionFile size
Download this file (ZAHTEV za konačno rešenje o penziji - 13.02.2019. - DD.doc)ZAHTEV za konačno rešenje o penziji - 13.02.2019. - DD.doc 51 kB